Της Σοφίας Αγναντή
Πού τελειώνει η ενημέρωση και πού αρχίζει η διαφήμιση; Μπορεί τελικά ένας φαρμακοποιός να μιλά δημόσια για φαρμακευτικά προϊόντα, συμπληρώματα ή βασικές συμβουλές υγείας χωρίς να θεωρείται διαφήμιση; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που έχουν προκύψει τις τελευταίες μέρες στα μέσα κοινωνικής δικτυωσης μετά την απόφαση του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης να απαγορεύσει βίντεο και δημόσιες αναρτήσεις φαρμακοποιών στα social media.
Τα τελευταία χρόνια, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γεμίσει με βίντεο συμβουλών για υγεία, καλλυντικά και φροντίδα σώματος κ.α. Ανάμεσα σε αυτά, ξεχώρισαν και αρκετοί φαρμακοποιοί που προσπάθησαν να δώσουν πιο ψύχραιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση στο κοινό. Άλλοι με πιο εκπαιδευτικό ύφος, άλλοι με χιούμορ και πιο άμεση επικοινωνία. Το κοινό όμως ανταποκρίθηκε γιατί μέσα στον θόρυβο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναζητά- όπως φαίνεται- ανθρώπους που γνωρίζουν πραγματικά για τι μιλούν.
Σήμερα οι φαρμακοποιοί σε όλη τη χώρα καλούνται να κατεβάσουν το περιεχόμενό τους ή να αλλάξουν πλήρως τον τρόπο παρουσίας τους στο διαδίκτυο. Η απόφαση του ΦΣΘ που κοινοποιήθηκε στα μέλη του στις 12 Μαΐου 2026, αναφέρει ότι κάθε βίντεο ανεξαρτήτως περιεχομένου, γυρισμένο σε χώρο φαρμακείου ή σχετιζόμενο με αυτό συνιστά άμεση ή έμμεση διαφήμιση, κάτι που απαγορεύεται από τη φαρμακευτική νομοθεσία. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι οι χορηγούμενες αναρτήσεις ή ψηφιακές προωθητικές ενέργειες μπορούν να οδηγήσουν σε πρόστιμα και πειθαρχικές διαδικασίες.
Για αρκετούς φαρμακοποιούς, ωστόσο η εικόνα μοιάζει αντιφατική. Την ώρα που το διαδίκτυο κατακλύζεται από αμφιλεγόμενο περιεχόμενο γύρω από την υγεία, οι ίδιοι αναρωτιούνται γιατί ένας επιστήμονας να μην μπορεί να μιλήσει υπεύθυνα για προϊόντα που κυκλοφορούν νόμιμα στα φαρμακεία, από καλλυντικά και συμπληρώματα μέχρι συμβουλές καθημερινής φροντίδας.
@menesidisg Τέλος στην πληθώρα των βίντεο από φαρμακεία. https://fsth.gr/binteo-social-media/. #pharmacytiktok #fyp #foryou #video ♬ original sound – MenesidisG
Η φαρμακοποιός και δημιουργός περιεχομένου Μαριάννα Ανανιάδη θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν είναι η παρουσία των φαρμακοποιών στα social media, αλλά ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούνται αυτά τα μέσα. Όπως εξηγεί και σε βίντεο που έχει αναρτήσει για το θέμα σε προσωπικό της λογαριασμό, στόχος της δικής της παρουσίας δεν είναι η πώληση, αλλά η παροχή ουσιαστικής ενημέρωσης γύρω από την περιποίηση, τα καλλυντικά και τα συμπληρώματα. Μάλιστα, επισημαίνει ότι αποφεύγει συστηματικά οποιαδήποτε αναφορά σε φάρμακα ή σύνδεση του περιεχομένου της με συγκεκριμένο φαρμακείο.
Κατά την ίδια, η πλήρης απομάκρυνση των επαγγελματιών υγείας από τα social media δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό ενημέρωσης. «Όταν οι άνθρωποι με πραγματική επιστημονική γνώση δεν συμμετέχουν στη δημόσια συζήτηση, τότε αυτόν τον χώρο τον καλύπτουν άτομα χωρίς κατάρτιση», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι πολλές φορές διακινούνται ανακριβείς ή ακόμη και επικίνδυνες πληροφορίες.
@mariannaananiadis Μια χώρα που πολεμά την εξέλιξη των νέων επιστημόνων της, δεν προστατεύει την επιστήμη. Απλώς μένει πίσω. (Όπως ούτως ή αλλιώς κάνουμε επιτυχώς και σε πολλούς τομείς ) #fyp #foryoupage #mpesfy ♬ original sound – marianna ananiadi
Παράλληλα, εκτιμά ότι ένα μέρος της αντίδρασης απέναντι στους φαρμακοποιούς των social media συνδέεται και με τη δυσκολία προσαρμογής στις νέες μορφές επικοινωνίας. Όπως λέει, το γεγονός ότι ένας φαρμακοποιός χρησιμοποιεί πιο άμεσο λόγο ή ακόμη και χιούμορ «δεν τον κάνει λιγότερο επιστήμονα ή λιγότερο αξιόπιστο. Η πλήρης αποθάρρυνση ή ο αποκλεισμός των φαρμακοποιών από τα social media πολλές φορές μοιάζει περισσότερο με περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης και της δυνατότητας των νέων επιστημόνων να επικοινωνούν με τον κόσμο μέσα από σύγχρονα μέσα».
Στο ίδιο κλίμα κινείται και η φαρμακοποιός από τη Θεσσαλονίκη, Ελευθερία Μπρόζου, η οποία περιγράφει πως αρκετοί συνάδελφοί της έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζονται σε μια ιδιότυπη «γκρίζα ζώνη» παρουσίας στα social media. Η ίδια είχε δημοσιεύσει δύο βίντεο στο TikTok, στα οποία δεν υπήρχε καμία αναφορά σε συνταγογραφούμενα φάρμακα ή προωθητικές ενέργειες, ωστόσο τα απέσυρε μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Συλλόγου. Η κ. Μπρόζου αναφέρει πως συνάδελφοί της πλέον γυρίζουν βίντεο εκτός φαρμακείου, ακόμη και σε πάρκα ενώ αρκετοί αλλάζουν τις ονομασίες των λογαριασμών τους ώστε να μην παραπέμπουν άμεσα στον επαγγελματικό τους χώρο ή την ιδιότητά τους.
@velakipharmacy Σταματήστε να μας κόβετε τα φτερά! #fyp #pharmacist #pharmacy#viral #socialmedia @Power Health Greece ♬ оригинальный звук – song
Η ίδια δηλώνει ότι αυτό που τη στεναχωρεί περισσότερο είναι πως ένας επιστήμονας με εξειδικευμένες σπουδές φαίνεται να περιορίζεται περισσότερο από έναν influencer χωρίς επιστημονική γνώση. Όπως αναφέρει, «ο οποιοσδήποτε μπορεί να βγει και να προτείνει ένα προϊόν χωρίς να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους που μπορεί να έχει για κάποιες ομάδες ανθρώπων».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Διονύσης Ευγενίδης, μιλώντας στη Voria.gr ξεκαθαρίζει πως η απόφαση δεν στρέφεται απέναντι στην προσωπική έκφραση των φαρμακοποιών, αλλά απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή περιεχομένου μπορεί να λειτουργήσει ως έμμεση προώθηση συγκεκριμένου φαρμακείου. Όπως επισημαίνει η φαρμακευτική νομοθεσία απαγορεύει τη χρήση δημόσιων αναρτήσεων που εμφανίζονται ανεξέλεγκτα στη ροή χρηστών των social media, καθώς αυτό θεωρείται διαφημιστική πρακτική. «Απαγορεύεται το να χρησιμοποιούν αναρτήσεις που βγαίνουν σε κάποιον ο οποίος παρακολουθεί τη ροή του μέσου. Δηλαδή αν κάποιος έχει ιδιωτικό προφίλ μπορεί να δημοσιεύει ό,τι θέλει, όμως αν κάποιος έχει δημόσιο προφίλ και δημιουργεί βίντεο τα οποία ανεξέλεγκτα διακινούνται στον οποιονδήποτε, αυτό θεωρείται διαφήμιση γιατί παραπέμπει σε συγκεκριμένο φαρμακείο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Όποιος θέλει μπορεί να το κάνει χωρίς να χρησιμοποιεί τον χώρο και τα λογότυπα του φαρμακείου και την ιδιότητα του φαρμακοποιού», διευκρινίζει ο κ. Ευγενίδης. Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν το περιεχόμενο συνδέεται με τον χώρο, την ταυτότητα ή την ιδιότητα του φαρμακοποιού, δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες προβολής για συγκεκριμένη επιχείρηση, κάτι που παραβιάζει τόσο τη φαρμακευτική δεοντολογία όσο και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
ΕΕ:Διακίνηση μη συνταγογραφούμενων μέσω e-shop
Το ενδιαφέρον είναι ότι όλη αυτή η συζήτηση εξελίσσεται την ίδια στιγμή που το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης άνοιξε πρόσφατα τον δρόμο για τη διαδικτυακή πώληση μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων (ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ.) μέσω e-shop. Το ΔΕΕ έκρινε πως τα κράτη-μέλη δεν μπορούν, στο όνομα της δημόσιας υγείας, να επιβάλλουν περιορισμούς που οδηγούν ουσιαστικά σε απαγόρευση της online διάθεσης ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. Συνεπώς, την ώρα που ένας φαρμακοποιός κινδυνεύει να θεωρηθεί ότι «διαφημίζει» επειδή μιλά -έστω και συμβουλευτικά- δημόσια στα social media για προϊόντα υγείας ή καθημερινής φροντίδας, τα ίδια αυτά προϊόντα θα μπορούν πλέον να παρέχονται διαδικτυακά με ένα απλό κλικ, χωρίς προσωπική επαφή, χωρίς ουσιαστική καθοδήγηση και συχνά χωρίς καμία συμβουλή από επαγγελματία υγείας.
Για τα ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος (ΠΦΣ) τονίζει ότι η απόφαση του Ευρωπαϊκου Δικαστηρίου δεν συνεπάγεται αυτομάτως με την αλλαγή του ισχύοντος καθεστώτος στη χώρα μας, καθώς «θα πρέπει προηγουμένως να υπάρξει και απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας επί του ζητήματος και στη συνέχεια σχετική απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη νομοθεσία δείχνει πως η σύγκρουση δεν αφορά απλώς μερικά βίντεο στο TikTok ή το Instagram. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη προστασίας της φαρμακευτικής δεοντολογίας και η αποφυγή μιας άναρχης εμπορευματοποίησης του επαγγέλματος. Από την άλλη όμως υπάρχει μια κοινωνία που ενημερώνεται πλέον σχεδόν αποκλειστικά μέσα από οθόνες και αλγόριθμους, σε ένα περιβάλλον όπου η παραπληροφόρηση συχνά ταξιδεύει πιο γρήγορα από την επιστημονική γνώση.Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν οι φαρμακοποιοί πρέπει να υπάρχουν στα social media, αλλά με ποιους κανόνες και μέσα σε ποιο πλαίσιο. Γιατί όσο οι επιστήμονες απομακρύνονται από τον δημόσιο ψηφιακό διάλογο, τόσο περισσότερο τον χώρο καταλαμβάνουν πρόσωπα χωρίς γνώση, χωρίς ευθύνη και χωρίς λογοδοσία.
ΠΗΓΗ: Voria.gr
